Esej historyczny Związki miłosne między kobietami od XVI do XX wieku autorstwa Francuzki Marie-Jo Bonnet, doktorki historii,specjalizującej się w historii kultury, sztuki i feminizmu, jest bardzo interesującym przeglądem sytuacji kobiet nieheteronormatywnych na przestrzeni wieków.
Lesbijki w historii były traktowane jako zagrożenie porządku społecznego. W takim systemie nie było dla nich miejsca, skazane były na udawanie i na naśladownictwo. Długo w kulturze i sztuce nie potrafiono znaleźć odpowiedniego języka na opisanie miłości między dwiema kobietami.
Książka szeroko omawia, jak dyskryminowano kobiety – najpierw językiem religii, której potem przyszła w sukurs medycyna i fizjologia, a następnie, w XIX wieku, psychiatria i psychoanaliza. Kobiety nieheteronormatywne, oskarżane o lubieżność, których miłosne relacje były zazwyczaj przez kulturę mocno zwulgaryzowane, najchętniej mówiły o przyjaźni, rzadziej o pożądaniu. Emancypacja ,,dwóch przyjaciółek” następowała powoli, aż wreszcie w latach 60. XX wieku, kiedy do głosu dochodziły ruchy feministyczne, lesbijki mogły nareszcie cieszyć się wywalczonym prawem do samostanowienia.
W książce obecny jest duch poetki Safony, której prawdziwe okoliczności śmierci były przez wieki przeinaczane.
Dla mnie książka była bardzo ciekawą przygodą, połączoną z odkrywaniem nieznanych mi wątków z herstorii. Obudziła też we mnie frustrację z powodu niesprawiedliwości, jakiej doświadczały kobiety na przestrzeni wieków. Po jej przeczytaniu zostałam z pytaniem,co można zrobić, aby hasła o równości płci, przypadki dyskryminacji kobiet oraz przemocy wobec nich, nie były zagłuszane, ale stanowiły wezwanie do walki o sprawiedliwość?
Carmen Siekierzycka
Muzeum HERstorii Sztuki 