STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH

Fundacja Muzeum HERstorii Sztuki (MuHER)

I. Postanowienia ogólne

Niniejsze Standardy Ochrony Małoletnich (dalej: „Standardy”) zostały opracowane na podstawie art. 22b–22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz w związku z ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw.

Standardy określają zasady zapewniające bezpieczeństwo dzieciom i młodzieży (dalej: „małoletni” lub „dzieci” — osoby, które nie ukończyły 18. roku życia) biorącym udział w działaniach organizowanych przez Fundację Muzeum HERstorii Sztuki (MuHER) z siedzibą w Krakowie (dalej: „Fundacja”).

Słowniczek

Małoletni / dziecko – osoba, która nie ukończyła 18. roku życia.
Krzywdzenie dziecka – popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka, w tym jego zaniedbanie, a także zachowania naruszające jego godność i dobrostan (przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, wykorzystywanie).
Opiekun dziecka – rodzic lub opiekun prawny małoletniego.
Personel Fundacji – osoby prowadzące działania z udziałem dzieci na rzecz lub w imieniu Fundacji, niezależnie od formy współpracy (umowa o pracę, umowa cywilnoprawna, wolontariat, jednorazowa współpraca).
Osoba odpowiedzialna – osoba wyznaczona do przyjmowania zgłoszeń o podejrzeniu krzywdzenia dziecka oraz nadzorująca stosowanie Standardów.

Zakres działań objętych Standardami: warsztaty dla dzieci i młodzieży organizowane przez Fundację. Działania te mają charakter nieregularny (pojedyncze warsztaty lub krótkie cykle spotkań, np. cykl pięciu spotkań) i odbywają się najczęściej w wynajmowanych salach. Standardy stosuje się odpowiednio do każdej przyszłej formy działalności Fundacji skierowanej do małoletnich.

II. Zasady zapewniające bezpieczne relacje między Personelem a małoletnimi

Zachowania pożądane

Zwracanie się do dzieci po imieniu, z szacunkiem, bez oceniania i etykietowania.
Prowadzenie zajęć w sposób jawny i widoczny dla innych osób dorosłych obecnych na miejscu (opiekunów, drugiej osoby z Personelu).
Reagowanie na każdy sygnał dyskomfortu dziecka i dostosowywanie przebiegu zajęć do jego potrzeb.
Informowanie opiekuna o przebiegu warsztatu i wszelkich niepokojących sytuacjach.

Zachowania niedozwolone

Kontakt fizyczny wykraczający poza kontekst niezbędny do prowadzenia zajęć (np. powitanie) i nieakceptowany przez dziecko.
Pozostawanie sam na sam z dzieckiem w zamkniętym pomieszczeniu bez możliwości obserwacji przez inne osoby dorosłe.
Faworyzowanie, ośmieszanie, poniżanie, stosowanie kar cielesnych lub gróźb wobec dziecka.
Proponowanie dziecku spotkań poza ustalonym programem działań Fundacji bez wiedzy i zgody opiekuna.

Zasada nadrzędna przyjęta przez Fundację ze względu na niewielki zespół: przy każdym warsztacie obecna jest co najmniej jedna osoba dorosła dodatkowa do osoby prowadzącej (np. opiekun/opiekunka dziecka, który zgodnie z pkt V pozostaje na miejscu) — Personel Fundacji nie prowadzi zajęć z dzieckiem sam na sam bez możliwości obserwacji z zewnątrz.

III. Zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi

Fundacja nie akceptuje przemocy rówieśniczej w żadnej formie (fizycznej, psychicznej, w tym wykluczania i przemocy słownej).
Osoba prowadząca warsztat ustala z grupą podstawowe zasady wzajemnego szacunku na początku zajęć.
W razie zaobserwowania niepokojących zachowań między dziećmi osoba prowadząca reaguje na bieżąco i informuje o tym obecnego opiekuna.

IV. Zasady bezpiecznej rekrutacji i weryfikacji Personelu

Przed dopuszczeniem jakiejkolwiek osoby (w tym osoby zapraszanej do jednorazowego poprowadzenia warsztatu) do prowadzenia zajęć z udziałem dzieci, Fundacja:

uzyskuje od tej osoby zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego (KRK) potwierdzające niekaralność za przestępstwa wskazane w ustawie; zaświadczenie zachowuje ważność przez 12 miesięcy od dnia wydania — jeśli od poprzedniego zaangażowania danej osoby minęło więcej niż 12 miesięcy, wymagane jest nowe zaświadczenie;
sprawdza dane tej osoby w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym (rps.ms.gov.pl) — sprawdzenie wykonuje się przed każdym nowym zaangażowaniem danej osoby do prowadzenia zajęć z dziećmi i dokumentuje wydrukiem/zrzutem z datą sprawdzenia.

Dokumenty, o których mowa powyżej, są przechowywane przez Fundację przez okres 10 lat od zakończenia współpracy z daną osobą, w sposób zabezpieczony przed dostępem osób nieuprawnionych.

Osoba odpowiedzialna za weryfikację: Patrycja Chlebus-Grudzień prezeska Fundacji

V. Udział opiekunów w warsztatach

Obecnie warsztaty Fundacji odbywają się w formule, w której opiekunowie pozostają na miejscu przez cały czas trwania zajęć. W związku z tym Fundacja nie stosuje odrębnej procedury przekazania dziecka pod opiekę Personelu ani formularza zgody na samodzielny udział dziecka bez opiekuna.

Jeżeli w przyszłości Fundacja zorganizuje działania, w których dzieci uczestniczą bez obecności opiekuna na miejscu (np. planowana, lecz obecnie nierealizowana inicjatywa rady młodych dla osób powyżej 13. roku życia), zastosowanie mają dodatkowo zasady opisane w Załączniku nr 1.

VI. Zasady korzystania z urządzeń elektronicznych i ochrony w sieci Internet

Personel nie utrwala wizerunku dzieci (zdjęcia, nagrania) podczas warsztatów — Fundacja obecnie nie prowadzi dokumentacji fotograficznej z udziałem dzieci.
Jeżeli w przyszłości Fundacja zdecyduje się na dokumentowanie wizerunku dzieci (np. do celów sprawozdawczych lub promocyjnych), warunkiem koniecznym jest uzyskanie uprzedniej, pisemnej zgody opiekuna, ze wskazaniem konkretnego celu i zakresu wykorzystania wizerunku, oraz możliwość jej wycofania.
W trakcie warsztatów z użyciem urządzeń z dostępem do internetu osoba prowadząca nadzoruje sposób ich wykorzystania przez dzieci.

VII. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dziecka

Osoby prowadzące warsztaty zwracają uwagę na sygnały mogące wskazywać na krzywdzenie dziecka, w szczególności: niepokojące zmiany w zachowaniu dziecka, ślady obrażeń niewspółmierne do podawanych wyjaśnień, wypowiedzi dziecka sugerujące doświadczanie przemocy lub zaniedbania, a także niepokojące zachowania opiekuna wobec dziecka.

Zaobserwowanie takich sygnałów nie jest podstawą do samodzielnej oceny czy diagnozy — jest podstawą do uruchomienia procedury opisanej w rozdziale VIII.

VIII. Procedura interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka

Osoba z Personelu, która poweźmie podejrzenie lub informację o krzywdzeniu dziecka, niezwłocznie przekazuje tę informację Osobie odpowiedzialnej.
Osoba odpowiedzialna dokumentuje zgłoszenie w formie pisemnej notatki (data, okoliczności, osoby uczestniczące), zachowując poufność informacji.
Jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka, Osoba odpowiedzialna niezwłocznie zawiadamia właściwą jednostkę Policji lub prokuraturę, a w razie potrzeby — sąd opiekuńczy.
Jeżeli zgłoszenie dotyczy zachowania samej Osoby odpowiedzialnej lub Osoba odpowiedzialna jest niedostępna, zgłoszenie kieruje się do drugiej wyznaczonej Osoby odpowiedzialnej (zob. rozdział IX).
O zdarzeniu informuje się opiekuna dziecka, chyba że to on jest podejrzewany o krzywdzenie, w takiej sytuacji decyzję o poinformowaniu podejmują odpowiednio służby.
Personel zachowuje w tajemnicy informacje związane ze zgłoszeniem, ujawniając je wyłącznie osobom i instytucjom uprawnionym.

IX. Osoby odpowiedzialne

Za przyjmowanie zgłoszeń dotyczących podejrzenia krzywdzenia małoletniego oraz nadzór nad stosowaniem Standardów odpowiadają:

Patrycja Chlebus-Grudzień – prezeska, patrycja.chlebusgrudzien@muher.org]
Anna Miśkiewicz – wiceprezeska, anka.miskiewicz@muher.org
Druga osoba odpowiedzialna pełni funkcję zastępczą w sytuacji niedostępności pierwszej osoby lub gdy zgłoszenie dotyczy jej zachowania.

X. Plan wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia

Zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa i braku obwiniania za ujawnienie sytuacji.
Ograniczenie liczby osób, którym dziecko musi opowiadać o zdarzeniu, do niezbędnego minimum.
Współpraca z opiekunem (o ile nie jest on podejrzewany o krzywdzenie) w zakresie dalszych kroków, w tym ewentualnego wsparcia psychologicznego.
Wskazanie opiekunowi możliwości skorzystania ze specjalistycznej pomocy (np. placówki wsparcia dziecka i rodziny, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111).
Dalszy udział dziecka w zajęciach Fundacji odbywa się wyłącznie zgodnie z jego wolą i w porozumieniu z opiekunem.

XI. Udostępnianie Standardów

Pełna wersja Standardów jest publikowana na stronie internetowej Fundacji oraz udostępniana opiekunom przed rozpoczęciem warsztatu.
Skrócona wersja Standardów dla dzieci (Załącznik nr 2) jest udostępniana uczestnikom i uczestniczkom warsztatów na początku zajęć.
Personel zapoznaje się ze Standardami przed dopuszczeniem do prowadzenia zajęć, co potwierdza pisemnie (np. w formie krótkiego oświadczenia).

XII. Przegląd i ocena Standardów

Fundacja dokonuje oceny Standardów nie rzadziej niż raz na dwa lata, w celu ich dostosowania do aktualnych potrzeb i zgodności z obowiązującymi przepisami. Wnioski z oceny dokumentuje się pisemnie.