English translation 🇬🇧 English translation of exhibition texts: Anna Rabbit
український переклад 🇺🇦 Переклад текстів виставок українською мовою: Mariia Varlygina
Czy sztuka może zmieniać świat? Czy można pokazać bunt i chęć walki o swoje prawa bez wychodzenia na ulicę?
Wystawa Archiwum gestów. Artywizm na rzecz praw kobiet w Polsce stanowi próbę uchwycenia i zaprezentowania dorobku osób artystycznych tworzących na pograniczu sztuki i aktywizmu, które podejmują tematy kształtujące dyskurs szeroko pojętego artywizmu na rzecz praw kobiet.
🌿 Archiwum gestów. Artywizm na rzecz praw kobiet w Polsce odbędzie się
📍 Gmach, ul. Starowiślna 87, Kraków
📅 11.06–9.07.2026
⏰ Wernisaż w czwartek 11.06, g.18:00
🌿 Podczas wernisażu zapraszamy na performans marii lemperk „Kissing a Rock”
🌿 Wernisaż będzie dostępny z udogodnieniami dla osób Głuchych – tłumaczenie na PJM Bożena Nowak
⏰ Godziny otwarcia wystawy:
ŚRODA – 12-16
CZWARTEK- 16 – 20
PIĄTEK 18-22
SOBOTA – 12-20
NIEDZIELA – 12-16
✨Jeśli chcecie zobaczyć wystawę w innych godzinach – napiszcie do nas!✨
Koncepcja archiwum gestów wyrasta z potrzeby upamiętnienia tych działań, które poruszyły całą Polskę (jak Ogólnopolski Strajk Kobiet), ale także tych, które na co dzień pozostają w sferze niewidzialnej pracy kobiet. Naszym punktem wyjścia jest założenie, że każdy, nawet najmniejszy gest może zapoczątkować realną zmianę, a sztuka zaangażowana nie musi opierać się na patriarchalnej, militarnej nomenklaturze bitwy. Może zamiast tego przybierać formy kolektywnych spotkań, radykalnej troski czy cichego aktywizmu.
W konsekwencji archiwum ma charakter DIY (zrób to sama): jest rozproszone i nieoczywiste. Obok wielkoformatowych obrazów, instalacji site-specific czy dokumentacji spontanicznych protestów i performansów składają się na nie małe gesty. To pośpieszne notatki na marginesach, ręcznie wyszywane serwetki i intymne fotografie, które zacierają anachroniczny podział między tzw. sztuką niską a sztuką wysoką.
Kluczową oś narracji stanowią dychotomie obecne w sztuce artywistycznej. Wystawa eksploruje obszary napięć między strategiami oporu a praktyką głębokiej empatii, między siłą kolektywu, który rozbija mit wielkiego geniusza, a samotnością niewidzialnej pracy, historią (herstorią!) a przyszłością. Ważnym elementem ekspozycji jest także zestawienie działań efemerycznych – spontanicznych, społecznych mobilizacji – z projektami długofalowymi i wyreżyserowanymi oraz obserwacja miejsc spotkań: przestrzeni publicznej, zacisza domowego oraz Internetu.
Zaproszone przez nas artystki, tworzące obecnie na terenie całej Polski, udowadniają, że współczesna sztuka zaangażowana w prawa kobiet nie zna granic, sztywnych barier i definicji. Wśród nich znalazły się dwie twórczynie pochodzące z objętych wojną i niepokojem społecznym Ukrainy oraz Białorusi. Ich prace, choć głęboko osadzone w lokalnej symbolice i realiach tych krajów, zyskują uniwersalny wymiar i wprowadzają do sztuki polskiej niezwykle ważną perspektywę migrantek.
Wystawa nie wyczerpuje tematu artywizmu na rzecz praw kobiet w Polsce. Stanowi raczej subiektywny wybór najważniejszych zjawisk, skupiony wokół trzech pól interpretacyjnych: wielowymiarowości kobiecego doświadczenia, cielesności oraz dialogu między historią a przyszłością. Podział ten jest umowny i płynny. Każda z prezentowanych artystek mogłaby pojawić się w innej sali. Wątki w ich twórczości splatają się ze sobą, tworząc sieć wspólnych doświadczeń, odniesień, wzajemnej inspiracji i dokumentacji.
Zapraszamy do odkrywania tych połączeń!
Zespół MuHER
* Stylistyka naszej wystawy nawiązuje do konwencji DIY, która jest niezwykle wyczuwalna w Gmachu – przestrzeni zarządzanej przez KAFE (Kolektyw Artystycznych Form Eksperymentalnych), którego oddolna praktyka i działania na pograniczu sztuki i aktywizmu oddają esencję artywizmu. Mamy nadzieję, że taka ekspozycja dzieł ukazuje, iż sztuka i zmiana społeczna nie potrzebują luksusowych instytucji, a jedynie determinacji, kolektywizmu i wspólnego celu. To nie tylko zbiór obiektów, ale bezpośredni kontakt ze sztuką.
🌿 Osoby i kolektywy artystyczne:
Martyna Borowiecka
Ada Bochenek
Iwona Demko
Agata Grzybowska
Elżbieta Jabłońska
Kobietostan
Kolektyw Kariatyda
Agata Kubis
mariia lemperk
Małgorzata Markiewicz
Matki twórczynie
Iza Moczarna-Pasiek
Alicja Pawluczuk (Hystera)
Plakaciary
Post Porn Arts Fest
Zula Rabikowska
Ala Savashevich
Mo Tomaszewska
Liliana Zeic
Alicja Zioło
Wystawa jest częścią projektu współtworzonego z Wydziałem Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach międzynarodowego grantu badawczego. Działanie w ramach projektu #DemocracyinAction: GRASSROOTS CULTURE, ARTS AND CULTURAL SPACES FOR POLITICAL PARTICIPATION AND EXPRESSION ONLINE AND OFFLINE IN A RESILIENT EUROPE.
Projekt „Democracy in Action” otrzymał finansowanie z Unii Europejskiej w ramach programu HORIZON-CL2-2024-DEMOCRACY-02 na podstawie umowy grantowej nr 101178843.
KOLOFON
Opieka kuratorska: Marta Grabowska i Patrycja Chlebus-Grudzień
Identyfikacja wizualna i grafiki: Aleksandra Alagierska i Maria Mikulska
Projekt wlepek: Aleksander Mazur
Copywriting: Weronika Pisarska
Audiodeskrypcja: Agata Kokoryn
Promocja: Michalina Chudzińska
Fotografia: Patrycja Bramora
Tłumaczenia: Anna Rabbit, Mariia Varlygina
Tłumaczenie PJM: Bożena Nowak
Pomoc techniczna:
Piotr Chlebus-Grudzień
Lauren Egan
Shane Hart
Paulina Pankiewicz
Kinga Świętek
Mo Tomaszewska
Zespół badawczy (Instytut kultury UJ):
Ewa Bogacz-Wojtanowska
Anna Góral
Marta Kudelska
Aleksandra Powierska
Roksana Ulatowska
Gmach: Kolektyw Artystycznych Form Eksperymentalnych
Transport: Patrycja Chlebus-Grudzień, Firma Taxi Bagaż
Muzeum HERstorii Sztuki - MuHER 