GDZIE: Muzeum Narodowe w Sukiennicach
CO: Anna Bilińska-Bohdanowicz, „Autoportret”, 1887, olej na płótnie
JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ: do muzeum zabierz notes i długopis,
KIEDY: wstęp wolny do MNK jest we wtorki
ZADANIE SLOW ART: zagadka detektywistyczna
Według badań z 2001 r., przeprowadzonych przez Lisę F. Smith i Jeffrey’a K. Smith’a w nowojorskim MoMA, średni czas jaki spędzamy na patrzeniu na dzieło sztuki wynosi zaledwie 30 sekund!
To efekt przebodźcowania, FOMO i skracającego się czasu koncentracji. Jak twierdzi Herbert Simon “bogactwo informacji”, w które zanurzamy się każdego dnia, tworzy niebezpieczne “ubóstwo uwagi”.
W muzeach i galeriach czujemy presję, by zobaczyć jak najwięcej, w rezultacie nie udaje nam się w pełni zaangażować. Nie skupiamy się na detalach, które jak w przypadku “Autoportretu” Anny Bilińskiej-Bohdanowicz z 1887 roku, nie tylko wzbogacają kompozycję estetycznie, ale także tworzą narrację. Praktyka pogłębionego patrzenia Slow Art może okazać się dobrą alternatywą.
Na pierwszy rzut oka mamy przed sobą dość monochromatyczny, skromny autoportret artystki. W takim wypadku jak to możliwe, że to właśnie ten obraz został nagrodzony złotym medalem na Salonie 1887 i srebrnym na Wystawie Światowej w Paryżu w 1889, a jego autorka uzyskała dzięki niemu prawo wystawiania „hors concours”, bez konieczności oceny jury?
Rozejrzyj się po muzeum – zapewne znajdziesz tu wyidealizowane postaci kobiece: powabną alegorię ojczyzny, portret eleganckiej panny albo rumianą chłopkę w stroju ludowym. Jeśli tak wyglądały kobiety w ramach obrazów tworzonych u schyłku XIX wieku, jak myślisz dlaczego Anna tak się od nich różni?
Ten obraz to jej manifest artystyczny, a Bilińska ujawnia w nim zaledwie zamglone “poszlaki”, na podstawie których możemy domniemywać jego sensu. Stań przed dziełem, oko w oko z Anną, i obserwuj. Zauważ to czego “brakuje” w obrazie, zwróć uwagę na to co się w nim pojawia – klimat, emocje, przesłanie.
Przyjrzyj się uważnie detalom i spróbuj odgadnąć:
- Co może oznaczać detal w obrazie: czarna suknia, włosy w nieładzie, brudne pędzle, brak biżuterii?
- Na kogo patrzy artystka? Jakie emocje kryją się za jej spojrzeniem?
- Co postać Anny mówi przez swoją postawę, ułożenie ciała i dłoni?
- Co wiem o życiu kobiet-artystek w XIX wieku np. czy mogły studiować malarstwo?
- Co mogła powiedzieć tym obrazem, a czego nie mogła?
Zanotuj wszystkie swoje hipotezy i tropy a następnie spróbuj je skonfrontować z fragmentami dzienników Anny, tekstem kuratorskim, katalogiem.
Muzeum HERstorii Sztuki 